Die uitgelese vakvereniging Foucault Cirkel Nederland/België het op 12 Desember 2019 ’n colloquium by die Universiteit van Amsterdam gehou om die gevolge van die betreklik onlangse toevoegings tot en wysigings aan die Foucault-argief by die Bibliothèque Nationale de Paris te bespreek. Die toevoegings tot die argief in 2013 (en ten opsigte van die jong Foucault, insluitende sy meestersverhandeling, in 2015¹) het aanleiding gegee tot ’n hernieude belangstelling in die vroeë Foucault, veral ten opsigte van die beskikbaarstelling van dokumentasie waartoe min of geen toegang tot op datum bestaan het: dit geld onder meer vir Foucault se klaslesings oor seksualiteit in die 1960’s, wat aanleiding gegee het tot die publikasie van Deux cours inédits de Michel Foucault sur la sexualité (gepubliseer 2018; sien Leezenberg 2019) en herlesings van Foucault (1961) se ideëhistoriese analises van waansin op grond van die beskikbaarstelling van materiaal wat tot dusver geheel en al onbeskikbaar was of nie geredelik beskikbaar was nie (sien Treiber 2019 en Van Rooden 2019).

Die mees verreikende gevolg van die toevoegings tot die Foucault-argief is egter ongetwyfeld die onlangse publikasie van ’n sogenaamde ‘vierde volume’ van Foucault se driedelige Histoire de la sexualité (1976, 1984a, 1984b) onder die bekwame redakteurskap van Frédéric Gros (red. 2018), inderdaad getitel Histoire de la sexualité 4 (Les aveux de la chair – ‘Die bekentenisse² van die vlees’). Aangesien geen Engelse vertaling van hierdie werk of bovermelde vroeë klaslesings oor seksualiteit nog teen die einde van 2019 gepubliseer is nie, maar die publikasie van ’n Nederlandse vertaling deur Jeanne Holierhoek geskeduleer is vir Januarie 2020 (by Boom Uitgeverij³ in Amsterdam; sien Dorrestijn 2020), het Foucault Cirkel by hierdie colloquium ’n bestekopname gedoen oor die winste en probleme wat vanuit hierdie onlangse publikasies na vore getree het, met betekenisvolle bydraes deur die tegniekfilosoof Steven Dorrestijn (2019) van die Saxion Universiteit vir Toegepaste Wetenskap in Deventer, die kultuurfilosoof Waldo Heugebaert (2019) en die eminente Foucault-navorser Michiel Leezenberg (2019), beide van die Universiteit van Amsterdam. Hoewel dit nie by hierdie colloquium as sodanig gedien het nie, moet die uitstaande artikel van Machiel Karskens (2019a) van Radboud Universiteit Nijmegen en Leezenberg se oorsigartikel (2018) as hoogtepunte vanuit die per definisie onlangse Nederlandse resepsie van Les aveux de la chair gevoeg word.

Die oogmerk van hierdie artikel is teen bogenoemde agtergrond om ’n oorsig te verskaf van die mees onlangse Nederlandse disseminasies van Les aveux de la chair, georiënteer aan die werksaamhede van Foucault Cirkel Nederland/België se jongste colloquium, sowel as enkele ander hoogtepunte in die navorsing, met verwysing na Karskens (2019a; sien ook Karskens 2012) en Leezenberg (2018) se bovermelde werke. Die netelige vraag na Foucault se verbod op postume publikasies van sy onvoltooide en self-ongeredigeerde manuskripte, gestipuleer kort voor sy afsterwe op 25 Junie 1984, geniet in hierdie artikel deeglike aandag – juis omdat dit een aspek is wat nié sterk aan die bod kom in die Nederlandse resepsie nie (hoewel verantwoord met tekskritiese oorwegings). Daarby sal aangedui word dat Les aveux de la chair nie ’n ‘boek’ in die gangbare sin van die woord is nie (sien ook Karskens 2019a:559–560): Afgesien daarvan dat die werk grootliks saamgestel is uit Foucault se lesings by die Collège de France vanaf 1977 tot 1982, maar veral vanuit die lesings in die akademiese jaar van 1981 tot 1982 – en die boek dus effektief in daardie twee jaar geskryf is (hoewel 1980 volgens Karskens die waarskynlike jaar van komposisie was) – staan die werk ideë-chronologies voor die tweede en derde volumes van Histoire de la sexualité. In soverre Les aveux de la chair dus wel as ’n addendum tot Histoire de la sexualité in die gedaante van ’n ‘vierde volume’ geag kan word, is so ’n plasing in elk geval verwarrend. Indien die werk dan staanplek binne die reeks Histoire de la sexualité gegee moet word, sou dit eerder as ’n ‘tweede’ volume en nie ’n ‘vierde’ volume nie, moes wees.

Daarby: met inbegrip van die konflikbesaaide kwessie ten opsigte van herwaarderings van Foucault se berugte betrokkenheid by die Iranese revolusie van 1978 tot 1979 (sien Beukes 2020a), is met die publikasie van Les aveux de la chair nogeens ’n kontroversiële tema die bestaande Foucault-navorsing binnegebring. Die navorsingsgemeenskap is tans verdeel oor die ‘status’ van die betrokke redaksiewerk, op grond van die basisvraag of Les aveux de la chair juis as ’n ‘vierde volume’ van Histoire de la sexualité aanvaar behoort te word, omdat ’n hele netwerk van probleme opduik indien instemmend op die vraag gereageer word – en nie juis minder probleme na vore tree indien negatief daarop geantwoord word nie. Die debat oor die legitimiteit van hierdie teks synde ‘outentiek Foucault’ (of nie) gaan minstens vir die afsienbare toekoms deel vorm van navorsingsmetodologiese gesprekke in die betrokke veld. Die skrywer argumenteer daarom infra dat die navorsing tyd gegun moet word om die teks grondig te dissemineer, voordat dit spontaan as ’n natuurlike addendum tot die bestaande drie volumes van Histoire de la sexualité in die besonder en tot die Foucault-korpus in die algemeen gevoeg kan word.

In Les aveux de la chair (van hier af AC)⁴ behandel Foucault, binne sy breër aweregs historiografiese ontleding van seksualiteit, die oorgang (of eerder kontinuïteit) vanaf die heidense oudheid na die vroeë Christendom. Hy bespreek die denke en benaderings van kerkvaders soos Klemens van Aleksandrië, Augustinus van Hippo en Johannes Cassianus met betrekking tot seksuele begeerte, die huwelik, vrugverwekking en maagdelikheid, wat hy bed in teologiese kontekste wat handel oor die skepping, voortplanting, sonde (veral met betrekking tot die Augustiniaanse erfsondeleer) en verlossing. Foucault rig hom egter in besonder op die implikasies hiervan vir die lewenspraktyk deur te fokus op temas soos bieg- of bekentenisrituele, pastorale leiding en selfondersoek, soos wat dit aanvanklik in die vroegste kloosterwese en later in die algemene kerk tot uitdrukking gebring is. Foucault dui aan hoe daar gevolglik ’n ‘nuwe ervaring’ van die innerlike mens ontstaan het, hoe dit in Augustinus se opvattinge van die bewuste wil (geprioritiseerd bo die intellek) neerslag gevind het en hoe die ideaal om die daarin sluimerende seksuele begeerte te onderwerp, ontwikkel het.

Waarom het hierdie publikasie binne twee jaar na die bekendstelling daarvan, met twee afdelings wat al vir jare in Engels beskikbaar is,⁵ reeds tot meningsverskil in onder meer die Nederlandse, Belgiese en Franse navorsing aanleiding gegee? Die antwoord is bedrieglik eenvoudig (en, gegewe die gemaklike wyse waarop dit verbygegaan word,⁶ skynbaar eenvoudig bedrieglik): Foucault het dit naamlik baie duidelik gemaak (so ‘on-Foucaultiaans’ as wat so ’n poging tot ’n ‘soewereiniteit oor sy oeuvre’ mag voorkom; Leezenberg 2018:1), selfs nog kort voor sy heengaan op 25 Junie 1984, dat hy enige postume publikasies van sy onvoltooide manuskripte streng verbied, met die bondige woorde: ‘Geen postuum publikasies’ (Leezenberg 2018:1).

Foucault was onder uitgewers berug vir sy gesteldheid op die selfredigering van sy tekste voor publikasie – maar dit is nie die enigste rede waarom Foucault sodanige verbod op postume publikasies geplaas het nie. Elden (2018:295) dui oortuigend aan dat die reaksie op sy werk vir Foucault juis meer aangrypend was as wat die werk self ooit kon wees, juis omdat hy as ’n ‘outeur’,⁷ sover dit hom aangegaan het, hermeneuties ‘opgelos’ was sodra die werk gepubliseer is. Die feit dat geen debat kon volg op die publikasie van ’n teks of dat hy hom teen kritici kon verweer nie (en die lys van sy meesal gesofistikeerde kritici was altyd lank), was vir Foucault ondenkbaar. Daar bestaan immers vele berigte oor Foucault se bespotting van diegene wat gemeen het dat hulle werk die toets van die tyd sou deurstaan en die een of ander aanspraak op ewigheidswaarde sou hê. Natuurlik sou Foucault ook verras gewees het om te kon waarneem juis hoeveel reaksie sy werke ná 1984 opgeroep het en in watter mate sy teoretiese posisies oor ’n hele spektrum van dissiplines met merkwaardige gelykblywendheid uitgewerk sou word. Maar sou Foucault dit oorweeg het om sodanige gelykblywendheid te waardeer sonder dat hy die geleentheid sou hê om daarop te reageer? Waarskynlik nie.

Foucault het formeel geen testament nagelaat nie, maar in die maande voor sy dood het hy wel ’n nota nagelaat waarin hierdie en ander laaste wense duidelik uitgespel is. Sy woonstel in Parys en die res van sy boedel het hy toevertrou aan sy lewensmaat, Daniel Defert. Daarby het hy gekwalifiseer dat hy onder geen omstandighede kunsmatig aan die lewe gehou wou word nie. Hy benadruk in dieselfde konteks dat geen werk wat ten tye van sy afsterwe nog (self-) ongeredigeerd of onvoltooid sou wees, postuum gepubliseer mag word nie. Daardie wens – of eerder opdrag – is vir bykans drie dekades deur sowel Defert as Foucault se broer en suster eerbiedig. Defert het trouens so ver gegaan as om Foucault se belangrikste dokumentasie, waaronder derduisende bladsye ongeredigeerde tekste, uit hulle woonstel in Parys te verwyder en vir die volgende bykans drie dekades in ’n bankkluis weg te sluit. Dit is belangrik dat daar vir bykans 30 jaar, vanaf 1984 tot 2013, ’n uitdruklike opset was om Foucault se opdrag te eerbiedig: dit dui daarop dat daar by die belanghebbendes geen twyfel bestaan het oor die gewigtigheid en saaklike inhoud van Foucault se laaste wense nie.

Foucault het wel een uitsondering ten opsigte van postume publikasies gemaak: die publikasie van Dits et écrits ’n dekade ná sy afsterwe het naamlik uitdruklik voorsiening gemaak vir ’n aantal tekste wat hy vir postume publikasie geoormerk het. Hierdie versameling het uiteindelik vier volumes en meer as 3000 bladsye in gepubliseerde formaat bestryk. DE is in hierdie opsig uniek binne die oeuvre: feitlik al Foucault se korter tekste en gepubliseerde onderhoude is deur Gallimard in Frans in hierdie versameling byeengebring, oorspronklik in hierdie vier volumes en later in slegs twee volumes (in die Quarto-uitgawe). DE het sedertdien ’n onmisbare verwysingsbron in die Foucault-navorsing geword.

In 2013 het Defert egter al Foucault se gebergde manuskripte, notas en aantekeninge aan die Bibliothèque Nationale verkoop, wat die materiaal binne slegs ’n jaar daarna aan die bona fide navorsing beskikbaar gestel het. Toegang tot die dramaties uitgebreide argief is spoedig en aansienlik vergemaklik, sodat die meer as 100 kaste materiaal met meer as 37 000 bladsye ongepubliseerde teks, insluitende opsommings en notas in Foucault se buitengewoon moeilike snelskrif, kursusmateriaal, handgeskrewe lesings en ’n groot aantal onvolledige manuskripte, deur die navorsing oopgedek kon word. Dit sluit die tekste in wat uiteindelik in 2018 in die geredigeerde Les aveux de la chair neerslag gevind het.

Bewerings oor ’n finansiële motief vir die beskikbaarstelling van hierdie materiaal, eers aan die Bibliothèque Nationale en toe aan die navorsingsgemeenskap, moet met omsigtigheid hanteer word. Die kwaliteit van die materiaal as sodanig wat AC se publikasie uiteindelik moontlik gemaak het, kan egter wel as regverdiging dien vir Defert se oënskynlike aanvegbare besluit om die materiaal ná bykans drie dekades vanuit ’n sekuriteitsruimte na die Bibliothèque Nationale te laat oorplaas, om dit onder die redaksieleiding van een van die mees bekwame eietydse Foucault-navorsers in Frankryk, Frédéric Gros, by die prestige uitgewer Gallimard vir publikasie aan te bied. Gallimard was ook verantwoordelik vir die publikasie van die drie staande volumes van Histoire de la sexualité, synde Histoire de la sexualité 1: La volonté de savoir (in Engelse vertaling bekend as The history of sexuality, Volume 1: The will to knowledge), Histoire de la sexualité 2: L’usage des plaisirs (The history of sexuality, Volume 2: The use of pleasure), en Histoire de la sexualité 3: Le souci de soi (The history of sexuality, Volume 3: The care of the self), in die uitgewer se gerespekteerde ideëhistoriese reeks, Bibliothèque des Histoires, waartoe AC dus in 2018 gevoeg is. Die vraag is: kan by hierdie drie volumes wat deur Foucault persoonlik geredigeer is, nou (met juis so ’n uitdruklike titel) ’n ‘vierde volume’ gevoeg word, wat nié deur hom geredigeer is nie en waarvan hy die materiaal wat die publikasie inhoudelik bepaal, uitdruklik van (postume) publikasie uitgesluit het? Kan hierdie ‘vierde volume’ dus in onproblematiese kontinuïteit met die ‘drie outentieke volumes’ gelees word?

Dit is waar dat Defert die materiaal verkoop het en pertinent nie kosteloos aan die Bibliothèque Nationale beskikbaar gestel het nie. Nietemin het hy dit nie op veiling geplaas nie: indien Defert ’n kommersiële oogmerk gehad het, kon hy eerder vir die hoogste bod per veiling geskik het – en tog het hy dit juis nie gedoen nie. Defert het ongetwyfeld aansienlike uitgawes gehad om die materiaal vir bykans drie dekades veilig en onder temperatuur- en vogbeheerde omstandighede teen verweer te berg, asook om die materiaal uiteindelik koherent aan die Foucault-argief beskikbaar te stel, sodat die biblioteek die omvangryke versameling binne net ’n jaar daarna kon begin gebruik en effektief kon begin oopstel vir die navorsingsgeselskap. Dit is natuurlik net so waar dat Defert ’n uitdruklike ooreenkoms hiermee verbreek het, naamlik dat hy sy lewensmaat se laaste wense sou eerbiedig en sorg vir sy boedel sou neem, insluitende sy onvoltooide manuskripte, wat uitdruklik nie vir postume publikasie aangebied sou moes word nie. Defert het daardie ooreenkoms vir bykans drie dekades gehuldig en moes ’n uitermate goeie rede gehad het om daardie ooreenkoms uiteindelik te verbreek. Indien geld dan nie die beslissende faktor was nie, wat was? Dit was, om Defert die voordeel van die twyfel te gee, die tekste self, wat inderdaad indrukwekkend is: ook ten opsigte van die vroeë Middeleeue, onder andere vir studente van Foucault wat in Middeleeuse filosofie spesialiseer, soos die skrywer self.⁸ Daarby het die omvang van roofkopieë van Foucault se CFL77-82 (sien infra vir ’n kort oorsig van die vyf jaar se lesings) die afgelope jare sodanige afmetings aangeneem dat die publikasie van ’n kritiese uitgawe van CFL nie langer uitgestel kon word nie (Dorrestijn 2019:1). AC maak onafwendbaar deel uit van daardie publikasiekonteks, aangesien die inhoud van die werk duidelik teruggaan op Foucault se lesings aangebied oor hierdie vyf jaar en 1981–1982 (red. Gros 2001) in die besonder.

Foucault het HS1VS in Desember 1976 gepubliseer, waarin hy hoogs oorspronklike en hiperpolemiese aansprake ten opsigte van die ‘konstituerende subjekte van seksualiteit’ gemaak het, met verwysing ‘die perverse man’, ‘die histeriese vrou’, ‘die masturberende kind’ en ‘die getroude (Malthusiër) egpaar’. Daar is egter aanduidings dat Foucault se belangstelling reeds gedurende 1976 vanaf die latere Middeleeue in hierdie eerste volume na veel vroeër en trouens antieke materiaal gewend het. Defert herroep byvoorbeeld helder dat Foucault teen Augustus 1977 uitsluitlik met patristiese literatuur besig was (Elden 2018:298–300). Die patristiese element is ook duidelik sigbaar in Foucault se daaropvolgende CFL77-78, vertaal as Security, territory, population, waarin hy hom verdiep het in terme van die Vroeë Christelike pastoraat (Paras 2006:57–90). Hy het dele daarvan ook gebruik vir sy Tanner-lesings Omnes et singulatim by Stanford in die VSA in Oktober 1979. Tydens sy besoek aan Japan in die eerste helfte van 1978 (slegs enkele maande voor hy vanaf September 1978 by die Iranese revolusie betrokke geraak het), het Foucault ’n aanverwante lesing aangebied (vertaal as Sexuality and power) waar hy temas uit die patristiek selfs meer eksplisiet met ’n seksualiteitsanalise verbind het (Beukes 2020a:3), asook die vraag na die verhouding tussen moraliteit en mag behandel het.

Vanaf Januarie 1979 was Foucault voluit besig met ’n eksegese van die tekste van kerkvaders soos Johannes Cassianus, Ambrosius, Augustinus en Tertullianus, wat neerslag gevind het in CFL79-80, vertaal as On the government of the living. In Oktober en November 1980 lewer hy in die Verenigde State by Dartmouth en Berkeley ’n reeks lesings wat nogeens aansluiting vind by die kerkvaders, wat later in Engels gepubliseer sou word as About the beginning of the hermeneutics of the self, opgevolg met sy bydraes by seminare in New York, wat publikasiegestalte gevind het in die vertaalde lesing Sexuality and solitude (Karskens 2019:562–563 [vn. 13]). Met ander woorde, vanaf 1977 tot 1981 was Foucault op die een of ander wyse konstant gemoeid met patristiese literatuur, wat hy in ’n opvolgvolume van HS1VS wou laat neerslag vind. Foucault was nog net nie seker hoe en waar hy dit wou doen nie: hy het in hierdie stadium so ’n magdom oorspronklike materiaal tot sy beskikking gehad dat dit wel duidelik was dat hier sprake sou wees van meerdere volumes in opvolging van HS1VS.

Die manuskrip van AC was naby aan voltooiing in Junie 1984 en Foucault het trouens steeds daaraan gewerk gedurende sy laaste verblyf in die hospitaal, letterlik dae voor sy dood. Die werksdokument is op daardie stadium reeds sonderling betitel as Les aveux de la chair. Hoewel Foucault die manuskrip reeds in Oktober 1982 voorlopig by Gallimard ingedien het, was sy versoek (op grond van ’n aanbeveling van sy vriend, die klassikus Paul Veyne; Leezenberg 2018:2) dat die uitgewer eers met die publikasie-voorbereiding van die manuskrip moes wag: sy inleidingshoofstuk in die werk het wel oor antiek heidense seksuele praktyke gehandel, maar Foucault wou sommige van die primêre tekste eers weer lees. Hy het hierdie herlesings breedweg laat dien reeds in CFL80-81, in ’n kursus vertaald getitel Subjectivity and truth, op grond waarvan hy besluit het dat die opvolgvolume vir HS1VS hierdie Grieks-Romeinse praktyke sou byeenbring as L’usage des plaisirs. Die veronderstelde derde volume (dit was veronderstel om Les aveux de la chair te wees) van HS sou dan die patristiese materiaal met die heidense materiaal in die tweede volume kontrasteer en integreer. CFL81-82 (in 2001 onder Gros se redakteurskap gepubliseer as L’herméneutique du sujet: Cours au Collège de France) het hierop gevolg en het die wesenlike materiaal via vyf manuskripte verskaf vir wat in 2018 in die redaksiewerk Les aveux de la chair sou uitmond.

Omdat die materiaal vir die beplande tweede volume egter so enorm in omvang was, het Foucault dit in twee verdeel, die eerste deel as L’usage des plaisirs behou en die tweede deel as Le souci de soi betitel (soos hy self in die inleiding van HS2UP [1984a] verduidelik). Le souci de soi sou nou as die derde volume van HS dien. Eers nadat hierdie proses ten opsigte van die skeiding van ’n tweede volume na ’n derde volume afgehandel is, het Foucault die manuskrip teruggetrek wat in Oktober 1982 by Gallimard ingedien is, om dit dus nou as die vierde volume van HS by te werk. Daar was inderdaad, met inbegrip van die aanvanklike voorbehoude wat Foucault oor hierdie manuskrip as ‘vierde volume’ gehad het en die feit dat die gefinaliseerde tweede (HS2UP) en derde (HS3SS) volumes nou daardie voorbehoude grondig aangespreek het, nie meer soveel afrondingswerk aan die manuskrip vir AC oor nie.

Omdat Franse publikasieskedules in die 1980’s oorwegend vinnig was en des te meer so in Foucault se geval, het hy nabye vriende meegedeel dat die ‘vierde volume’ in Oktober (1984) sou verskyn (Elden 2018:301). HS2UP en HS3SS is inderdaad in Mei en Junie daardie jaar deur Gallimard gepubliseer. Foucault het ’n vaandelkopie van HS3SS in Junie in die hospitaal in ontvangs geneem, slegs dae voor sy dood. Hy was nie in staat om die laaste afrondingwerk aan die vierde volume, AC, dus met die oog op publikasie in Oktober, af te handel nie. Die teruggetrekte manuskrip, met Foucault se handgeskrewe korreksies daarop aangebring, asook die voorlopige perskopie vanaf Gallimard, het daarmee op grond van Foucault se uitdruklike opdrag dat nie voortgegaan word met die publikasie van hierdie of enige ander onvoltooide manuskrip wat hy nie persoonlik afgeteken het nie, die sorg van Defert toegeval. Die manuskrip sou die volgende bykans drie dekades in genoemde kluis deurbring.

AC is reeds sedert die tweede kwartaal van 2018 geredelik beskikbaar op verskeie digitale platforms. Hoewel Karskens (2019a) se analise infra gebruik word om die werk kursories inhoudelik te bespreek, kan voorlopig aangedui word dat die werk uit drie hoofafdelings bestaan, met ’n getikte manuskrip wat in 1984 240 bladsye beslaan het en die finale gedrukte manuskrip in 2018 360 bladsye (Karskens 2019:2 [vn. 6]). In ooreenstemming met die redes vir sy aanvanklike versoek in Oktober 1982 aan Gallimard om die werk nie dadelik persklaar voor te berei nie, is dit duidelik dat Foucault hom vanaf 1980 tot 1984 met forensiese presisie toegespits het op die ideëhistoriese ontwikkeling van antieke heidense na Christelike praktyke en rituele, wat in die eerste van drie dele in AC in die besonder aangespreek word. Twee kritiese ‘konstituerende subjekte’ vir sowel Vroeë Middeleeuse as patristiese ruimtes word opvolgend in hierdie eerste deel ondersoek in terme van die ‘monnik’ (of ‘om ’n maagd te wees’) en die ‘getroude man’ (of ‘om getroud te wees’).

Foucault se aanbod is deurtastend en sluit ’n merkwaardige hoeveelheid denkers in, wat wissel vanaf Justinianus in die tweede eeu tot Augustinus en Cassianus in die vyfde eeu, met ’n grondige ontleding van die tersaaklike standpunte van genoemde kerkvadere soos Klemens van Aleksandrië, Gregorius van Nazianzus, Ambrosius, Johannes Chrusostomos, Hieronimus en, in die uitstaande laaste twee hoofstukke van die werk, Augustinus van Hippo. In ’n voubiljet in die dekblad van die eerste oplaag van HS3SS word AC in die vooruitsig gestel as ’n werk wat handel ‘oor die vorming van die leerstelling aangaande en die pastoraat van die vlees’; oftewel om die ‘nuwe ervaring’ aan die (sondig) ‘vleeslike’ in die eerste eeue van die Christendom te ondersoek en die rol wat die hermeneutiese ontsyfering van seksuele begeerte in hierdie verband speel. Die redaksiewerk Les aveux de la chair doen daardie onderneming wel grootliks gestand.

Gros het as redakteur van Foucault-tekste bekendheid verwerf vir sy keurige byeenbring van Foucault se vyf finale kursusse by die Collège de France (soos bo vermeld, vanaf 1977 tot 1982) en ken hierdie periode in Foucault se loopbaan buitengewoon goed. Hoewel Gros ongetwyfeld die oorwig van die veeleisende opdrag hanteer het, bedank hy in die voorwoord van AC Defert en Foucault se neef Henri-Paul Fruchaud vir hulle ‘geduldige en betrokke herlesing van die teks’. Gros was ook deurentyd in kontak en gesprek met twee befaamde Foucault-navorsers in Frankryk, Michel Senellart en Philippe Chevalier. As bronne het Gros sowel Foucault se handgekorrigeerde manuskrip as die getikte perskopie van Gallimard gebruik om die teks op te stel, terwyl hy HS2UP en HS3SS as ’n bloudruk gebruik het om die teks redigeer, met as resultaat ’n stilistiese soortgelykheid tussen die ‘vier’ volumes – met die eerste volume wat vanweë die diskursiewe en stilistiese eieaardigheid daarvan tog wel van volumes twee tot ‘vier’ onderskei kan word. Gros het ook nie aan die versoeking toegegee om – anders as wat hy wel oorvloediglik in sy redigerings van Foucault se lesings en kursusse gedoen het – enige iets by te voeg wat nie uitdruklik in Foucault se manuskrip voorgekom het nie. Hy het wel alle numerings en titels van die hoofafdelings, hoofstukke en paragrawe bygevoeg.

Natuurlik laat Foucault se nie-teenwoordigheid by die publiekstelling van hierdie teks ’n enorme leemte. Daarby is die afwesigheid van ’n korrespondensie tussen AC en streng kontemporêre kontinentale belangstellings ’n gegewe – maar hierdie veronderstelde ‘agterhaaldheid’ van die teks (Karskens 2019a:559) het meer met die nie-teenwoordigheid van die skrywer te doen as met die inhoud van die teks self. Dit is veral waar teen die agtergrond van Foucault se ruim gebruikmaking van gepubliseerde onderhoude, wat in terme van die frekwensie en omvang daarvan vir die 1970’s buitengewoon was en selfs tot vandag min gelyke het in terme van brute volume.⁹ Ook Foucault se onderhoude rakende sy seksualiteitsanalise in HS1VS kan in die toekoms moontlik problematiese passasies in AC ophelder, wat ook die geval met HS2UP en HS3SS is, aangesien beide gepubliseer is kort voor sy dood en AC in elk geval beide chronologies tematies voorafgaan.

Dit is ook duidelik dat die individue wat betrokke was by die uiteindelik publikasie van AC wel gemoeid was met die kernvraag na Foucault se uitdruklike verbod op postume publikasies. As daardie verbod oortree sou word, moet die kwaliteit van die tekste eenvoudig daarvoor vergoed, afgesien daarvan dat dit teen die hoogste moontlike standaarde geredigeer moes word. Gros het ongetwyfeld in laasgenoemde geslaag. AC is inderdaad nié ’n werk wat deur Foucault voltooi is nie, maar dit is nietemin naby daaraan. Vir lesers wat die werk wil waardeer as ’n inleiding tot (eerder as ’n voortsetting van) HS2UP en HS3SS, is hier veel te vind. ’n Mens kan net spekuleer hoe die boek ontvang sou gewees het indien dit, soos wat Foucault beplan het, voor of gedurende Oktober 1984 gepubliseer sou gewees het, met die skrywer teenwoordig om aan gesprekke oor die meriete, moontlikhede en beperkinge daarvan deel te neem.

Dit alles bring ons terug by die vraag wat inleidend gestel is: behoort AC inderdaad as ’n ‘vierde volume’ van HS aanvaar te word, en wat ook al die antwoord daarop, is die meningsverskil in die navorsing hieroor geregverdig? Die gebrek aan konsensus oor die status van die werk is na die skrywer se oortuiging (en versetlikheid hieroor) ongetwyfeld geregverdig: aan die hart daarvan is naamlik ’n sin vir filosofiese integriteit. Diegene wat teen die publikasie van die werk was, was oorwegend daarteen op grond van hulle respek vir Foucault as inderdaad ’n ‘subjek’, ’n ‘normale’ mens met inderdaad ‘genormaliseerde’ juridiese regte en morele aansprake. Diegene ten gunste van die publikasie van die werk weeg oorwegend weer Foucault se laaste uitdruklike wense op teen die volhoubaarheid van sy filosofiese nalatenskap: hulle wil Foucault as filosoof om grondige (dit is teksverwante) redes lewend hou, soveel as wat hy die dood filosofies omhels het. Die Foucault-navorsing is meteens weer by ’n kruispad, soos wat dit was (en steeds is) oor sy betrokkenheid by die Iranese revolusie van 1978 tot 1979 – en soos die geval met ‘Iran’, gaan geen enkele antwoord die korrekte antwoord wees nie. Maar soos met ‘Iran’ sal ’n verantwoordbare keuse deur lesers gemaak moet word. Die skrywer neem wel kennis van Raffnsøe (2018:397–398) se opmerking dat die beleidsverandering met betrekking tot postume publikasies, synde toenemend ‘minder kategories’, ‘stadig’ en ‘gefundeerd’ verloop het en op die lang duur ‘onvermydelik’ was. Dit kan egter nie die laaste woord wees oor wat die skrywer steeds as ’n buitengewoon sensitiewe kwessie beskou nie, naamlik dat Foucault se uitdruklike verbod op postume publikasies tans effektief teengegaan word.

Die skrywer maak teen die agtergrond van bostaande uiteensetting ’n voorlopige aanbeveling: Dit is duidelik dat twee private (dit is, vir Foucault) oorwegings teen mekaar opgeweeg moet word, te wete die morele en die filosofiese. Omdat Foucault nie ’n geldige testament nagelaat het nie, kan sy laaste wense sekerlik nie as juridies afdwingbaar geag word nie. Maar sou die diskursiewe oogmerk of intensionaliteit van ’n subjek nie juis vir Foucault swaarder moes weeg as die juridiese gedetermineerdheid van ’n bepaalde subjektiwiteit nie? Met ander woorde, gaan die oogmerk van ’n wetgewing, of vanuit die gemene reg – in hierdie geval erfreg – en ’n juridiese maatreël deur ’n wetgewer, sowel as die normaliserende effek van die wetgewing op ’n bepaalde subjek, nie die promulgering van die wet of maatreël juis vooraf nie? Behoort Foucault se ‘oogmerk’ of laaste wense vanuit sy eie teoretiese raamwerk ten opsigte van ‘selfeksaminering’ en uiteindelik ‘selfregering’ dus nie in ieder geval hanteer te word as sou dit juridies ‘vasgelê’ en ‘afdwingbaar’ wees nie? Indien dan egter volstaan wil word met slegs ’n morele kwalifikasie sonder juridiese inspraak, moet dit steeds korrek wees dat AC as ’n veronderstelde addendum tot HS as ’n ‘nie-outentieke teks’ beskou behoort te word, wat hoogstens profytlik is as ’n eksterne verwysingsbron na die Foucault-korpus in die algemeen en die drie staande volumes van HS in die besonder. Maar dan weer, ‘wat is ’n skrywer?’: indien die filosofiese oorweging swaarder weeg, behoort Foucault se herhaalde nadruk op die ‘dood van die outeur’ en die ‘hermeneutiese oplossing van outeurskap’ en daarom ‘die afwysing van outoriteit’ voorrang te geniet. Dit beteken dat, met gelyke respek aan die morele oorweging, die filosofiese oorweging ’n resepsie en eksegese van AC as ’n ‘outentieke, primêre Foucault-teks’ toelaat, sonder om noodwendig ontrou aan Foucault te wees, sowel as ’n ‘persoon’ as ’n filosoof van die eerste orde. Ten einde ’n verantwoordelike brug tussen hierdie twee oorwegings te slaan, beveel die skrywer aan dat (1) die gespesialiseerde navorsing genoegsame tyd verleen word om AC as juis ’n redaksiewerk te dissemineer (waarvan Karskens [2019] se werk ’n uitstekende voorbeeld is), en (2) tot tyd en wyl ’n duidelike meerderheidsopinie of breë konsensus in die navorsing gestalte kry, uit respek vir sowel Foucault as Gros, na die teks verwys word as ’n redaksiewerk van Gros. Dit is ’n voorlopige aanbeveling en stel vertroue in die Foucault-navorsing om die saak nie onbeperk in die lug te laat hang nie, maar om gesaghebbende eksegetiese advies te lewer op grond waarvan dit in die toekoms wel moontlik kan word om na die teks slegs met Foucault as outeur te verwys.

Nog een bykomende opmerkings moet ter verheldering gemaak word: die redigering en publikasie van Foucault se CFL77-80 onder Gros se leiding word deur bekwame eksegete soos Karskens (2019a, 2019b) nie as problematies in terme van Foucault se verbod op postume publikasies beskou nie, aangesien Foucault die manuskripte van daardie lesings effektief afgeteken het deur die lesings vanaf 1977 tot 1981 te lewer en daarmee publiek te stel. Die lesings word dus implisiet geag buite die parameters van postume publikasies te val. In soverre AC in ’n beduidende mate die produk is van die volgende jaar se lesings, 1981–1982, kan dit as ’n bykomende oorweging gebruik word om die postume publikasie van die werk, hoewel steeds nie noodwendig as ’n ‘vierde volume’ van HS nie, te regverdig. Die geldige en inderdaad belangrike redaksiekritiese vraag is egter dan of AC nie eerder uitgegee moes word synde in die verlengstuk van CFL77-81 nie – en dat AC soos daardie lesingtekste dan eerder in die reeks Travaux van Seuil/Gallimard sou moes verskyn, as ’n selfstandige toevoeging tot die drie bestaande volumes in Gallimard se reeks Bibliothèque des Histoires,¹⁰ met boonop ’n bevooroordeelde hooftitel soos Histoire de la sexualité 4?

Dit moet benadruk word dat die publikasie van AC algeheel sonder presedent in die Foucault-navorsing is (met inbegrip van Foucault se vergunning rondom die postume publikasie van bepaalde tekste in DE). Daarby moet beklemtoon word dat die werk as ’n ‘vierde volume’ tematies chronologies uit plek is en veel eerder as die ‘tweede volume’ van HS teregkom. Die skrywer se bostaande aanbeveling kan daarom binne hierdie unieke en probleemgelade resepsiekonteks só bondig saamgevat word: AC behoort nie spontaan te dien as ’n vierde volume van HS nie, aangesien dit ’n redaksiewerk is wat gebaseer is op ’n onvoltooide manuskrip wat Foucault nie persoonlik afgeteken het nie, met inbegrip van sowel sy verbod op postume publikasies van onvoltooide manuskripte as die oorweging dat AC eerder binne die resepsiekonteks van Foucault se CFL gesitueer behoort te word. Totdat groter klaarheid oor die kwessie in die navorsing bereik is, behoort verwysings na die werk na Gros as redakteur gerig te word.

So ‘on-Foucaultiaans’ as wat dit onder ander omstandighede sou wees, is dit duidelik dat oorwegings rondom ‘outentisiteit’, ‘status’ en ‘Foucault se wens as outeur’ ten opsigte van hierdie teks vir die skrywer onder die unieke omstandighede wesenlik belangrik is. Opvallend is hierdie oorweging rondom AC as ’n postume publikasie nie beduidend aanwesig in die huidige Nederlandse resepsie soos hieronder aangebied nie. In daardie opsig word bogenoemde aanbeveling aanvullend tot die bestaande Nederlandse resepsie in die agtergrond gestel. Met die aanbeveling word ook ’n basis geskep om die indeling en strekking van AC op sterkte van die onlangse Nederlandse navorsing uiteen te sit.

Die Nederlandse resepsie van Les aveux de la chair in slegs die twee jaar sedert die publikasie van hierdie redaksiewerk op 8 Februarie 2018 is indrukwekkend: indien die getal oorsigartikels en resensies in die kort periode en juis ook die kwaliteit van hierdie besprekingswerke in ag geneem word (per Lambrechts 2019), asook die diepgang van die gespesialiseerde navorsing soos vergestalt in die kritiese lesings van Karskens (2019a) en Leezenberg (2018), die toegewyde fokus van Foucault Cirkel Nederland/België om hierdie teks en ander resente Foucault-publikasies te aktualiseer, soos verteenwoordig deur die uitsette van Dorrestijn (2019), Heugebaert (2019), Leezenberg (2019), Treiber (2019) en Van Rooden (2019), en die Nederlandse vertaling van die werk (De bekentenissen van het vlees) by Boom Uitgeverij (2020; vir die beoogde Nederlandse simposium oor die vertaalde werk, sien Dorrestijn 2020), is dit duidelik dat die Nederlandse Foucault-navorsing in terme van intensiteit en erudisie in die voorste linies van die internasionale disseminasie van Les aveux de la chair staan.

Gegewe die ideëhistoriese gapings wat steeds deur die staande drie volumes van Histoire de la sexualité en Les aveux de la chair as addendum gelaat word, spesifiek ten opsigte van die 6de tot die 11de eeue en die 16de eeu, met minstens twee tersaaklike manuskripte (La chair et le corps en La croisade des enfants) beskikbaar in die Bibliothèque Nationale, is Les aveux de la chair waarskynlik nie die laaste redaksiewerk in die reeks Histoire de la sexualité nie: daar bestaan reeds ’n realistiese verwagting dat ’n vyfde en ’n sesde volume die lig sal sien om hierdie gapings tussen die kerkvaders en die vroeë moderne periode te vul (Raffnsøe 2018:415). Dit sal openbarend wees indien sodanige werke onder meer lig kan werp op die vraag na Foucault se hantering van die Franciskane en Dominikane se voortslepende konflikte in die 13de en 14de eeue oor juis die verhouding tussen die wil en die intellek, met die Franciskane se (Augustiniaanse en, op die lang duur, triomfantelike) diskursiewe prioritisering van die wil bó die intellek, en of hy dit effektief kon bywerk.

Sodanige ‘opvolgvolumes’ van Histoire de la sexualité sou egter onvermydelik as redaksiewerke moes verskyn en as postume publikasies hanteer moes word, wat uitdruklik en om goeie redes deur Foucault buite perke gestel is. Ook dan sou die gespesialiseerde navorsing vertrou moet word om die ‘outentisiteit’ en ‘statuur’ van sodanige redaksiewerke op sterkte van intensiewe eksegese aan te beveel of af te wys. Ook dan behoort nie met onkritiese vooroordeel na sodanige werke verwys te word as Histoire de la sexualité ‘5’ of ‘6’ nie, net so min as wat onproblematies na Les aveux de la chair as Histoire de la sexualité ‘4’ verwys kan word.